وقتی صحبت از اجرای سیستم اعلام حریق در یک ساختمان میشود، فقط انتخاب دتکتور، شستی، آژیر و کنترل پنل اهمیت ندارد. قبل از اجرای تجهیزات باید مشخص باشد هر وسیله دقیقاً در چه نقطهای قرار میگیرد، کابلها از چه مسیری عبور میکنند و ارتباط تجهیزات با یکدیگر چگونه خواهد بود.
این اطلاعات در نقشه اعلام حریق مشخص میشود.
نقشه اعلام حریق در واقع راهنمایی برای طراحی و اجرای صحیح سیستم است و میتواند اطلاعاتی مانند محل نصب دتکتورها، شستیها، آژیرها، پنل مرکزی، مسیر کابلکشی و سایر تجهیزات مورد نیاز را مشخص کند.
در ساختمانهایی که سیستم اعلام حریق آنها باید توسط سازمان آتشنشانی بررسی و تأیید شود، موضوع نقشه اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ چون طراحی سیستم باید متناسب با شرایط ساختمان و الزامات مورد نظر انجام شود.
در ادامه، مرحلهبهمرحله بررسی میکنیم که نقشه اعلام حریق چه بخشهایی دارد، چگونه تهیه میشود و هنگام طراحی آن باید به چه نکاتی توجه کرد.
نقشه اعلام حریق چه کاربردی دارد؟
نقشه اعلام حریق فقط یک تصویر از محل تجهیزات نیست. این نقشه باید بتواند اطلاعات لازم برای اجرای سیستم را در اختیار مجری قرار دهد.
برای مثال، مجری باید از روی نقشه بداند:
- دتکتورها در چه نقاطی نصب شوند.
- شستیهای اعلام حریق کجا قرار بگیرند.
- آژیرها در چه قسمتهایی نصب شوند.
- پنل مرکزی در کدام محل قرار داشته باشد.
- مسیر عبور کابلها چگونه باشد.
- هر زون یا مدار مربوط به کدام قسمت ساختمان است.
- تجهیزات چگونه به پنل مرکزی متصل شوند.
- در صورت استفاده از سیستم آدرسپذیر، تجهیزات چه ساختاری در مدار داشته باشند.
به همین دلیل اگر نقشه از ابتدا به شکل درست تهیه نشود، احتمال بروز خطا هنگام اجرا افزایش پیدا میکند.
H2: اجزای اصلی نقشه سیستم اعلام حریق
یک نقشه کامل، بسته به نوع ساختمان و سیستم انتخابشده، میتواند بخشهای مختلفی داشته باشد. اما معمولاً چند مورد در بیشتر پروژهها اهمیت ویژهای دارند.
جانمایی دتکتورها
محل قرارگیری دتکتورها یکی از مهمترین قسمتهای نقشه است.
نوع دتکتور و محل نصب آن باید با شرایط محیطی و کاربری فضا هماهنگ باشد. برای مثال، شرایط یک پارکینگ با یک اتاق اداری یا فضای تأسیساتی یکسان نیست.
بنابراین نمیتوان برای تمام ساختمان یک الگوی ثابت برای جانمایی تجهیزات در نظر گرفت.
محل نصب شستی اعلام حریق
شستیها باید در محلهایی قرار بگیرند که افراد در شرایط اضطراری بتوانند بهسرعت به آنها دسترسی داشته باشند.
در نقشه باید محل شستیها مشخص باشد تا هنگام اجرای سیستم، محل نصب آنها بهصورت سلیقهای انتخاب نشود.
جانمایی آژیرها و تجهیزات هشدار
آژیر وظیفه دارد در زمان فعال شدن سیستم، افراد حاضر در ساختمان را از وقوع حریق مطلع کند.
تعداد و محل نصب آژیرها باید به شکلی انتخاب شود که صدای هشدار در فضاهای مورد نیاز قابل شنیدن باشد.
به همین دلیل محل قرارگیری آنها نیز باید در نقشه مشخص شود.
محل نصب پنل مرکزی
پنل مرکزی قلب سیستم اعلام حریق محسوب میشود و وضعیت تجهیزات و مدارهای سیستم از طریق آن کنترل میشود.
در نقشه باید محل نصب پنل، مسیرهای ارتباطی و نحوه اتصال مدارها مشخص شود.
نقشه سیم کشی اعلام حریق چه تفاوتی با نقشه جانمایی دارد؟
یکی از اشتباهات رایج این است که نقشه اعلام حریق را فقط به جانمایی تجهیزات محدود کنیم.
در یک پروژه اجرایی، مسیر سیمکشی سیستم اعلام حریق نیز اهمیت زیادی دارد.
نقشه سیمکشی مشخص میکند تجهیزات چگونه به یکدیگر و به پنل مرکزی متصل میشوند و مسیر مدارها چگونه در ساختمان ادامه پیدا میکند.
این موضوع در پروژههایی که تعداد تجهیزات زیاد است اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ چون بدون نقشه مناسب ممکن است هنگام اجرا، مسیر کابلها یا اتصال تجهیزات با طراحی اولیه هماهنگ نباشد.
بنابراین نقشه مناسب باید علاوه بر نمایش تجهیزات، اطلاعات مورد نیاز برای اجرای سیستم را نیز در اختیار مجری قرار دهد.
نقشه سیستم اعلام حریق متعارف
در سیستم اعلام حریق متعارف، تجهیزات معمولاً در قالب زونها دستهبندی میشوند.
به همین دلیل در طراحی نقشه باید مشخص باشد هر زون چه قسمتهایی از ساختمان را پوشش میدهد و تجهیزات مربوط به آن چگونه به پنل متصل میشوند.
برای ساختمانهای کوچکتر ممکن است ساختار سیستم سادهتر باشد، اما همچنان جانمایی صحیح تجهیزات و طراحی مسیر مدارها اهمیت خود را حفظ میکند.
نقشه سیستم اعلام حریق آدرس پذیر
در سیستم آدرسپذیر، هر تجهیز میتواند دارای آدرس مشخص در مدار سیستم باشد.
پس در نتیجه طراحی نقشه میتواند جزئیات بیشتری نسبت به یک سیستم متعارف داشته باشد.
برای این نوع پروژهها علاوه بر محل نصب تجهیزات، ساختار لوپ و ارتباط تجهیزات نیز باید با دقت بیشتری بررسی شود.
انتخاب سیستم متعارف یا آدرسپذیر باید بر اساس شرایط پروژه، کاربری ساختمان، تعداد تجهیزات و الزامات طراحی انجام شود و نمیتوان صرفاً بر اساس قیمت یکی از آنها را انتخاب کرد.
مراحل تهیه نقشه اعلام حریق ساختمان
تهیه نقشه بهتر است از روی اطلاعات واقعی ساختمان انجام شود و صرفاً یک نقشه آماده از پروژهای دیگر کپی نشود.
۱. بررسی پلان ساختمان
ابتدا پلانهای معماری و اطلاعات مربوط به طبقات بررسی میشود.
در این مرحله مواردی مانند تعداد طبقات، کاربری فضاها، راهروها، اتاقها، پارکینگ، راهپلهها و سایر قسمتهای ساختمان مورد بررسی قرار میگیرد.
۲. انتخاب نوع سیستم
بعد از بررسی ساختمان، باید مشخص شود چه نوع سیستم اعلام حریقی برای پروژه مناسب است.
سیستم متعارف و آدرسپذیر هرکدام ساختار و الزامات اجرایی متفاوتی دارند.
۳. جانمایی تجهیزات
در این مرحله محل دتکتورها، شستیها، آژیرها، پنل و سایر تجهیزات روی پلان مشخص میشود.
۴. طراحی مسیر مدار و سیمکشی
بعد از مشخص شدن محل تجهیزات، مسیر ارتباط آنها نیز طراحی میشود.
این بخش باید به شکلی باشد که در زمان اجرا، مسیر کابلکشی و اتصالات برای مجری قابل فهم باشد.
۵. بررسی نهایی نقشه
در نهایت نقشه باید از نظر هماهنگی تجهیزات، مدارها، جانمایی و شرایط واقعی ساختمان بررسی شود.
اگر پروژه نیاز به تأییدیه آتشنشانی داشته باشد، طراحی نیز باید مطابق الزامات مربوط به همان پروژه انجام شود.
آیا هر نقشه اعلام حریقی برای آتشنشانی قابل قبول است؟
خیر.
اینکه یک نقشه از نظر ظاهری کامل باشد به این معنی نیست که الزاماً برای هر پروژه قابل تأیید است.نقشه اعلام حریق باید مطابق با آخرین ضوابط سازمان آتش نشانی تهران باشد.
نوع ساختمان، کاربری، ابعاد، تعداد طبقات، تجهیزات انتخابشده و سایر شرایط پروژه میتوانند روی طراحی سیستم تأثیر بگذارند.
به همین دلیل اگر هدف پروژه اخذ تأییدیه آتشنشانی باشد، بهتر است طراحی سیستم و نقشه از ابتدا با در نظر گرفتن فرآیند تأیید انجام شود.
اگر هدف از تهیه نقشه، دریافت تأییدیه آتشنشانی باشد، موضوع فقط به ترسیم محل تجهیزات محدود نمیشود. نقشه باید با شرایط ساختمان و الزامات مربوط به پروژه هماهنگ باشد. برای آشنایی بیشتر با روند کار، مدارک و مراحل مورد نیاز، پیشنهاد میکنیم راهنمای مراحل اخذ تاییدیه آتش نشانی را نیز مطالعه کنید.
اشتباهات رایج در طراحی نقشه اعلام حریق
چند اشتباه میتواند باعث شود نقشه در زمان اجرا یا بررسی پروژه مشکل ایجاد کند.
کپی کردن نقشه یک ساختمان دیگر
هر ساختمان شرایط خاص خودش را دارد. بنابراین استفاده از نقشه یک پروژه دیگر بدون بررسی مجدد میتواند باعث جانمایی نامناسب تجهیزات شود.
بیتوجهی به کاربری فضاها
شرایط محیطی یک فضای اداری، پارکینگ، انبار و فضای تأسیساتی با یکدیگر متفاوت است.
مشخص نکردن مسیر سیمکشی
اگر فقط محل تجهیزات روی پلان مشخص شود اما مسیر مدارها بهدرستی طراحی نشود، نقشه برای اجرای کامل سیستم کافی نخواهد بود.
عدم هماهنگی نقشه با اجرای واقعی
تغییرات پروژه در زمان اجرا باید در مستندات نیز لحاظ شود. نقشهای که با شرایط نهایی ساختمان مطابقت ندارد، در آینده میتواند برای تعمیرات و نگهداری نیز دردسرساز شود.
ارتباط نقشه اعلام حریق با اجرای سیستم
نقشه و اجرای سیستم دو مرحله جدا از هم نیستند.
یک نقشه خوب باید به شکلی تهیه شود که مجری بتواند بر اساس آن تجهیزات را نصب و مدارها را اجرا کند.
به همین دلیل بهتر است طراحی قبل از شروع عملیات اجرایی انجام شود و در صورت ایجاد تغییر در پروژه، نقشه نیز بهروزرسانی شود.
اگر میخواهید با نکات اجرایی سیستم بیشتر آشنا شوید، پیشنهاد میکنم مقاله نصب سیستم اعلام حریق را هم مطالعه کنید.
در آن مقاله درباره نکات اجرایی و مواردی که هنگام نصب سیستم باید مورد توجه قرار بگیرد صحبت کردهایم.
بعد از اجرای سیستم، نقشه چه کاربردی دارد؟
کاربرد نقشه با پایان عملیات اجرایی تمام نمیشود.
هنگام سرویس، عیبیابی یا تعمیر سیستم، نقشه میتواند مسیر مدارها و محل تجهیزات را سریعتر مشخص کند و کار تکنسین را سادهتر کند.
اگر میخواهید درباره سرویس دورهای و مشکلاتی که ممکن است در طول زمان برای سیستم ایجاد شود بیشتر بدانید، مقاله تعمیر و نگهداری سیستم اعلام حریق را مطالعه کنید.
تهیه نقشه اعلام حریق را به چه کسی بسپاریم؟
طراحی نقشه اعلام حریق بهتر است توسط فرد یا مجموعهای انجام شود که هم با طراحی سیستمهای آتشنشانی آشنا باشد و هم شرایط اجرایی پروژه را در نظر بگیرد.
چون یک نقشه صرفاً برای ارائه روی کاغذ تهیه نمیشود؛ قرار است مبنای اجرای یک سیستم واقعی باشد.
باید بدانیم طراحی نقشه، فقط یکی از مراحل اجرای اصولی سیستم ایمنی ساختمان است. برای اینکه تجهیزات بر اساس شرایط واقعی پروژه انتخاب و اجرا شوند، بهتر است طراحی و اجرا توسط یک مجموعه متخصص انجام شود. دژیم بهعنوان مجری آتش نشانی، خدمات طراحی و اجرای سیستمهای اعلام و اطفای حریق را متناسب با شرایط پروژه ارائه میدهد.
جمع بندی
نقشه اعلام حریق یکی از بخشهای مهم طراحی سیستم ایمنی ساختمان است و باید اطلاعاتی مانند محل تجهیزات، مسیر مدارها، سیمکشی و ساختار سیستم را به شکل قابل اجرا مشخص کند.
طراحی نقشه باید متناسب با پلان، کاربری و شرایط واقعی ساختمان انجام شود. همچنین اگر پروژه نیاز به تأییدیه آتشنشانی دارد، الزامات مربوط به تأیید نیز باید از ابتدا در طراحی در نظر گرفته شود.
در نهایت، نقشه دقیق فقط برای شروع پروژه کاربرد ندارد و در زمان اجرا، تعمیر، عیبیابی و نگهداری سیستم نیز میتواند بهعنوان یک مرجع مهم مورد استفاده قرار گیرد.
اگر برای پروژه خود نیاز به طراحی و اجرای سیستم اعلام حریق، مشاوره و اخذ تأییدیه آتشنشانی دارید، بهتر است قبل از شروع اجرا، شرایط پروژه بررسی شود تا طراحی سیستم متناسب با ساختمان انجام شود.